Innowacja a Filozofia Kaizen ÔÇô jak─ů przyj─ů─ç strategi─Ö, ┼╝eby dokona─ç skutecznej zmiany?

Innowacja a Filozofia Kaizen ÔÇô jak─ů przyj─ů─ç strategi─Ö, ┼╝eby dokona─ç skutecznej zmiany?
filozofiakaizen

┼Üwiat podlega ci─ůg┼éym zmianom. Nic nie stoi w miejscu. Nic nie jest trwa┼ée. Zmieniaj─ů si─Ö sytuacje, okoliczno┼Ťci, ludzie, problemy, cele, warunki. Takie sformu┼éowania tr─ůc─ů wr─Öcz truizmami. Skoro zmiana jest tak─ů naturaln─ů kolej─ů rzeczy, skoro ci─ůgle jej podlegamy, dlaczego w takim razie tak ci─Ö┼╝ko jest wielu ludziom czy organizacjom dokona─ç zmiany celowej, intencjonalnej?

Tradycj─ů sta┼éo si─Ö ju┼╝ pisanie, czy m├│wienie o niezrealizowanych postanowieniach noworocznych, nieudanych pr├│bach zmiany sposobu ┼╝ycia na zdrowszy czy mniej toksyczny emocjonalnie, szkoleniach, kt├│re nie przynosz─ů spodziewanych efekt├│w.┬áPracuj─ůc jako trener i konsultant cz─Östo spotykam si─Ö z pytaniem moich klient├│w: jak to zrobi─ç, ┼╝eby kolejne szkolenie czy te┼╝ kolejny projekt doprowadzi┼éy do trwa┼éych efekt├│w?

┼╗eby nie sko┼äczy┼éo si─Ö jak zwykle: zainwestowany czas, energia, pieni─ůdze, a wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b i tak wraca do starych przyzwyczaje┼ä. Oczywi┼Ťcie zmian─Ö mo┼╝na wymusi─ç: narzucaniem cel├│w i zada┼ä, ┼Ťcis┼é─ů kontrol─ů, wyci─ůganiem konsekwencji. Ale koszty takiego sposobu dzia┼éania: emocjonalne, czasowe, finansowe, czy te┼╝ te zwi─ůzane z pogorszeniem atmosfery w pracy i spadkiem zaanga┼╝owania, s─ů cz─Östo bardzo wysokie.

Oczywi┼Ťcie przyczyn tego, ┼╝e tak trudno jest wielu ludziom si─Ö zmieni─ç jest wiele. Jedn─ů z nich jest nasza zach┼éanno┼Ť─ç i niecierpliwo┼Ť─ç. Cz─Östo my┼Ťl─ůc o zmianie chcieliby┼Ťmy, ┼╝eby dokona┼éa si─Ö ona szybko i radykalnie: chcemy schudn─ů─ç o 20 kg w dwa miesi─ůce, zmieni─ç szybko styl ┼╝ycia z kanapowca na marato┼äczyka, zmieni─ç swoje nawyki w pracy pod wp┼éywem jednego szkolenia, poprawi─ç morale zespo┼éu b─Öd─ůcego w kryzysie za pomoc─ů jednego wyst─ůpienia. Oczywi┼Ťcie takie przypadki si─Ö zdarzaj─ů. Niestety zdecydowanej mniejszo┼Ťci z nas. Natomiast wi─Ökszo┼Ť─ç reaguje najcz─Ö┼Ťciej na dwa sposoby:

– nie podejmuje ┼╝adnych dzia┼éa┼ä, bo nie wierzy, ┼╝e taka zmiana w og├│le jest mo┼╝liwa,

– podejmuje dzia┼éania, ale przy napotkaniu pierwszych trudno┼Ťci, co nast─Öpuje stosunkowo szybko, macha r─Ök─ů i ca┼ékowicie sobie odpuszcza lub po raz kolejny odk┼éada postanowienie w czasie. Na po wakacjach, na przysz┼éy rok, po przeprowadzce i tak dalej.

Ale co to wszystko ma wsp├│lnego z filozofi─ů Kaizen?

Jaki┼Ť czas temu, spo┼Ťr├│d bogatej literatury na ten temat, wpad┼éa mi w r─Öce cieniutka ksi─ů┼╝eczka Roberta Mauera ÔÇô brytyjskiego trenera, terapeuty i doradcy pod tytu┼éem:┬áFilozofia Kaizen. W spos├│b przyst─Öpny, prosty i obrazowy wyja┼Ťnia on istot─Ö Kaizen jako podej┼Ťcia do ┼╝ycia w og├│le, a nie tylko jako sposobu zarz─ůdzania produkcj─ů, z czym sobie wiele os├│b t─ů nazw─Ö kojarzy. Rozr├│┼╝nia on dwie strategie podej┼Ťcia do zmian. Pierwsz─ů nazywa┬ástrategi─ů innowacji. Polega ona na dokonaniu tw├│rczego prze┼éomu, drastycznej zmiany. Innowacja, jak pisze Mauer, jest szybka, wielka i widowiskowa. Ma przynie┼Ť─ç istotne wyniki w kr├│tkim czasie. A wi─Öc ta niecierpliwo┼Ť─ç i zach┼éanno┼Ť─ç, o kt├│rej wcze┼Ťniej pisa┼éem jest zwi─ůzana z tym, ┼╝e naturalnie wi─Ökszo┼Ť─ç z nas przyjmuje strategi─Ö innowacji.

Innowacje przynosz─ů czasami spektakularne wyniki. Ale cz─Östo ┼Ťrodki do ich osi─ůgni─Öcia bywaj─ů drastyczne a skutki uboczne fatalne. Tutaj te┼╝ mo┼╝na by by┼éo mno┼╝y─ç przyk┼éady zwi─ůzane z biznesem: wyrzucanych ludzi na bruk, konflikt├│w, ogromnych nak┼éad├│w finansowych. Mauer obrazowo pisze, ┼╝e:┬áradykalna zmiana przypomina szar┼╝owanie pod strom─ů g├│r─Ö ÔÇô mo┼╝esz straci─ç oddech, zanim dotrzesz na szczyt.

Oczywi┼Ťcie nie chc─Ö tutaj zra┼╝a─ç nikogo do strategii innowacji. S─ů osoby, kt├│re ┼Ťwietnie si─Ö w niej odnajduj─ů: potrafi─ů na trwa┼ée rzuci─ç na┼é├│g z dnia na dzie┼ä, z pasj─ů rzuci─ç si─Ö na nowy pomys┼é na ┼╝ycie i konsekwentnie go realizowa─ç. W sytuacja podbramkowych strategia ta bywa czasami konieczno┼Ťci─ů. Kiedy dom p┼éonie, nie ma czasu na ewolucyjne dostosowanie si─Ö do sytuacji, tylko trzeba rzuca─ç wszystko i gasi─ç. Najbardziej radykalnie jak si─Ö da.

Chc─Ö jednak wzmocni─ç te osoby, kt├│re tak dzia┼éa─ç nie potrafi─ů albo kt├│re ze strategi─ů innowacji maj─ů negatywne do┼Ťwiadczenia. I pokaza─ç, ┼╝e innowacja nie jest jedynym sposobem na zmiany.

Alternatyw─ů jest strategia ma┼éych krok├│w, zgodna z┬áfilozofi─ů Kaizen. I znowu pos┼éu┼╝─Ö si─Ö tutaj obrazowym cytatem z Mauera, kt├│ry pisze, ┼╝e jest ona jak:┬á┼Ťcie┼╝ka biegn─ůca tak ┼éagodnie, ┼╝e prawie nie zauwa┼╝a si─Ö, i┼╝ prowadzi ona pod g├│r─Ö. Bardzo ┼éatwo si─Ö na ni─ů wchodzi i bardzo wygodnie podr├│┼╝uje.

Ścieżka ta, jak udowadnia autor, bywa bardzo skuteczna. Nie tylko doprowadza do dużych i trwałych zmian, ale ogranicza lub nawet eliminuje opór przed nimi.

Sk─ůd si─Ö bierze skuteczno┼Ť─ç strategii Kaizen, kt├│ra m├│wi, ┼╝e ma┼éy krok dokonywany ka┼╝dego dnia powoduje w perspektywie wielk─ů zmian─Ö? Ot├│┼╝ drobne zmiany pozwalaj─ů ludzkiemu umys┼éowi omin─ů─ç naturalny l─Ök przed niewiadom─ů, kt├│r─ů przynosi zmiana. L─Ök, kt├│ry blokuje mo┼╝liwo┼Ť─ç osi─ůgni─Öcia sukcesu oraz nasz─ů kreatywno┼Ť─ç. Ludzki m├│zg jest tak skonstruowany, ┼╝e ka┼╝de nowe wyzwanie wi─ů┼╝e si─Ö z pewn─ů doz─ů strachu. Jest to cecha adaptacyjna, powoduj─ůca, ┼╝e w nowych okoliczno┼Ťciach nasz organizm si─Ö mobilizuje. Niekt├│rzy z nas potrafi─ů, w obliczu nowych wyzwa┼ä, przekszta┼éci─ç l─Ök w inn─ů emocj─Ö: ekscytacj─Ö. Inni nawet nie zdaj─ů sobie sprawy z l─Öku, kt├│ry czuj─ů, bo spychaj─ů go do nie┼Ťwiadomo┼Ťci a sw├│j op├│r przed zmian─ů t┼éumacz─ů niezale┼╝nymi od siebie okoliczno┼Ťciami. Ma┼éa zmiana, to ma┼éy wysi┼éek, ma┼ée koszty, ma┼ée ryzyko, wi─Öcej sukces├│w (nie wa┼╝ne, ┼╝e drobnych). I paradoks polega na tym, ┼╝e je┼╝eli kroczymy ┼Ťcie┼╝k─ů Kaizen, sami z siebie, naturalnie zaczynamy przyspiesza─ç. Bo uczestniczenie w zmianie daje nam coraz wi─Öksze zadowolenie. Dlatego te┼╝, po wielu latach pracy nad zmianami u siebie i u innych, staj─Ö si─Ö coraz wi─Ökszym zwolennikiem zmiany w duchu Kaizen. Jak to kto┼Ť kiedy┼Ť powiedzia┼é, czasami┬áless is more.

Zachęcam do lektury Roberta Mauera: Filozofia Kaizen (Wydawnictwo Helion, Gliwice 2007).

Jarosław Holwek